محمد بن جرير الطبري ( مترجم : بلعمي )

1588

تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي )

گرديزى مىنويسد : سى و سه سال . ( زين الاخبار ، به تصحيح عبد الحى حبيبى ، ص 57 ) . در مجمل التواريخ و القصص آمده است ( ص 324 ) : « سفّاح به انبار رفت و آبله بر آمدش و اندر آن بمرد روز يكشنبه سيزدهم ماه ذو الحجّهء همين سال . . . و عمرش سى و سه سال بود ، و سى و شش نيز گويند . » در الكامل نيز چنين آمده ( ج 5 ، ص 459 ) : « فى هذه السنة ست و ثلاثين و مائة مات السفّاح بالانبار . . . بالجدرىّ و كان له يوم مات ثلاث و ثلاثون سنة ، و قيل : ست و ثلاثون ، و قيل : ثمان و عشرون سنة . . . » ص 1072 ، س 6 : دربارهء سال عمر سفّاح ، در تعليقهء پيشين از منبعهاى گوناگون گفتگو كردم . گذشته از گفتارهاى پيشين ، نادرستى اين قول « و او را چهل دو سال عمر بود » نيز بر حسب گفتار خود او در چند سطر پايينتر كه مىگويد : « . . . چون به خلافت بنشست بيست و هشت ساله بود . . . و جمله خلافت وى چهار سال و هشت ماه و دو روز بود . . . » آشكار است ، و به گونه اى مؤيّد قول عمر سى و سه سالهء او است ! ص 1073 ، س 1 : روايت متن ما كه وزير سفّاح را خالد بن برمك دانسته است با متن تاريخ طبرى و الكامل ( ج 5 ، ص 460 ) ناسازگار است . طبرى مىگويد : ( ج 10 ، ص 88 ) « كان وزيره ابو الجهم بن عطيّه . . . » جهشيارى نيز نخست از خالد بن برمك به عنوان وزير سفّاح نام مىبرد ( الوزراء و الكتّاب ، صص 30 - 125 ) : « وقتى با ابو العبّاس بيعت بسته شد و خالد بن برمك براى مبايعت با او حضور يافت ، ابو العبّاس چون فصاحت او را ديد ، گمان كرد كه از اصل عرب است . . . ابو العبّاس را از او خوش آمد ، و او را به كار خودش كه ادارهء امور غنايم بود گماشت . سپس كارهاى ديوان خراج و ديوان جند - سپاه - را به او واگذار نمود . خالد در وظيفهء خود دوستداران بسيارى پيدا كرد و اثر نيكويى از خود به جاى گذاشت . در ديوانهاى معمول بود كارها را در اوراق ثبت مىكردند ، و خالد نخستين كسى بود كه ثبت در دفاتر را معمول كرد ، و از خاصّان ابو العبّاس شد و مقام وزارت را احراز نمود . . . ابو الجهم بن عطيّه به نيابت از جانب ابو مسلم نزد ابو العبّاس بود . . . » . گرديزى جز ابو سلمهء خلَّال ، ديگرى را نام نمىبرد . ( زين الاخبار ، ص 57 ) .